Film Müziği Temel Terminoloji

En açık haliyle sinematografik görüntüler için özel olarak hazırlanan müzik olarak tanımlayabileceğimiz film müziği, içinde birçok kültürel ve endüstriyel müzik 13 türünü ve biçimini barındıracak şekilde bestecinin müzikal stiliyle (üslup) örülüp karakterize edilerek, filmsel anlamın inşasında yer almaktadır. Filmin anlatımına uygun ve filmde üstlendiği işlevlere göre özel olarak tasarlanan, genellikle görsel kurguyla eş zamanlı (senkronize) yazılan film müziğinin dramatik anlatımı güçlendirmedeki etkisi, izleyicinin kültürlenme süreciyle ve psikoakustik etkilerle de ilgilidir (Konuralp, 2004: 17). Bu şekilde ses ve müzik, filmsel anlatıyı ya da sahne ve sekanslardaki dramı destekleyecek, güçlendirecek ya da vurgulayacak şekilde çeşitli işlevleri yerine getirebilmektedir. Stuart Fischoff, filmlerin çoğunlukla nesnel dünyanın dışına çıkan anlatılar olduğunu, doğaları gereği mantık ve gerçekliğin ötesine taşabildiğini, müziğin de ontolojik (fiziksel olanın duygu yaratımı) ve anlatımsal olarak, bilinçdışı üzerine kurulduğunu belirtmektedir. Böylece, öykü evreniyle müzikal eşliklerin, birbirleriyle iyi anlaşan/uyumlaşan, sanatsal tabanlı tümleşik yapıları oluşturduğunu ifade ederek müziğin sinematografik anlatı doğrultusunda seyirci-dinleyiciyi yönlendirici özelliğini de belirtmiş olmaktadır (akt, Sözen, 2015: 2).

Orkestral müzik için kullanılan „score/full score’ kavramı literatürde bütün orkestra üyeleri için ayrı ayrı yazılan müzik partileri olurken, yine film için özel olarak hazırlanan müzik partilerini icra eden orkestralara „film orkestrası’ (film orchestra) ya da „film müziği orkestrası’ (film music orchestra) ve bunların oluşturduğu müzikleri tarif etmek için ise „film müziği’ (film score) ya da „tüm film müziği’ (fullfilm score) terimleri kullanılmaktadır. Ayrıca diyalog, efekt ve müziğin bulunduğu bütün bir ses kuşağına „orjinal soundtrack/OST denilmektedir. Diyalog, efekt ve müziklerin bulunduğu soundtrack albümünün yalnızca müzikli versiyonu da basılabilmektedir. „Track burada „kanal, yol’ anlamında kullanılmış olarak, ‘sound terimiyle bir arada kullanıldığında „ses yolu/kanal’ı anlamına gelmektedir (Erdoğan, Solmaz, 2005. s, 50-56).

Diegetic/Diegesis müzik’: „Anlatıcı öykü’ ya da „anlatı’ anlamına gelen diegetic’ kavramı, tamamı anlamlandırma yoluyla anlatılan öyküye, filmin kurgusunda varsayılan ya da önerilen (idealize edilen) dünyaya ait olarak, film karakterlerinin gördüğü, duyduğu ve yaşadığı her şeyi kapsamaktadır. Karlin ve Wright, geldiği kaynak öykü dünyasında var olmasından dolayı „kaynak müzik’ (source music) olarak da tarif edilebilen diegetic müziği filmin görsel anlatısındaki gerçekliğe uygun düşen müzik şeklinde açıklayarak, film müziğindeki (film score) „vurgulayıcı müzik’ (underscore)14 kadar önemli ve işlevsel olduğunu belirtmiştir.

Tagg’da aynı şekilde ‘kaynağı belli olmayan müziği’ (non-diegetic) olarak kaynağı filmin görsel anlatısında yer almayan film müziği şeklinde açıklayarak çoğu underscore ve title müziğin kaynağının belli olmadığını ifade etmektedir. ‘Underscore’ derken, genellikle önceden var olan görsel bir sahne/sekans için yazılmış olan ‘arka/alt’ fon müziği olan müzik parçaları kastedilmektedir. ‘Title music’ ve ‘set piece’ ise nadiren underscore grubuna girer. Underscore’ların çoğu kaynağı görülmeyen müzik grubuna girer (Tagg, 2004: 3. Karlin ve Wright, 2005, s, 286-289).

Jenerik müziği (Title music): Tagg, jenerik müziğini bir filmin ya da televizyon programının jenerikleri için (genellikle filmin başında ya da sonundaki kısımlar) tasarlanmış müzikler olduğunu açıkladıktan, sonra üç temel fonksiyonu olduğunu belirtir:

– Uyandırma fonksiyonu (reveille): Filmsel olarak henüz tanımlanmayan bir şeyin başlamak üzere olmasını belirtir.
– Hazırlık fonksiyonu (prepatory): Belirli bir çevrede kurgulanan, belli bir karakter, aksiyon ve ruh hali içeren özel bir şeyin başlamak üzere olduğunu belirtir.
– Hatırlatma fonksiyonu (Mnemonic) Özel olarak, tanımlanan veya tekrarlayan türden bir yapımın başlamak üzere olduğunu belirtir. Örnek olarak ‘James Bond’ film serisi ya da Star Wars film serisi verilebilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir